Dnia 6 lipca 2026 roku do Muzeum Historii Ziemi Kamieńskiej trafił zbiór szklanych fotografii z początku XX wieku. Przekazał go znany kamieński artysta Leszek Król, który wielokrotnie prezentował swoje prace w naszym Muzeum. Tym razem przekazał wyjątkową pamiątkę z zupełnie innej dziedziny – obrazy zapisane na szkle, dokumentujące świat sprzed ponad stu lat. Przekazana kolekcja liczy łącznie 27 szklanych płyt fotograficznych wraz z oryginalnym drewnianym pudełkiem, w którym były przechowywane.
Zbiór zachował się w bardzo dobrym stanie i stanowi niezwykle cenny materiał ikonograficzny ukazujący krajobrazy, ludzi oraz życie codzienne początku XX wieku. Jego historia jest równie interesująca jak same fotografie. Leszek Król otrzymał szklane płyty około 30 lat temu od starszego nauczyciela jednej z kamieńskich szkół. Wszystko wskazuje na to, że fotografie przez wiele lat znajdowały się w zbiorach szkolnych i mogły być wykorzystywane jako pomoce dydaktyczne podczas lekcji czy pokazów. Spośród 27 przekazanych płyt czternaście posiada zachowane oznaczenia wskazujące na ich pochodzenie: „SEESTERN-LICHTBILDER E. A. SEEMANN LEIPZIG” Napisy te znajdują się na ich krawędziach i pozwalają jednoznacznie powiązać tę część kolekcji z lipskim zakładem E. A. Seemanna. Firma produkowała i rozpowszechniała szklane diapozytywy przeznaczone przede wszystkim do celów edukacyjnych, naukowych i krajoznawczych. Tego rodzaju fotografie wykorzystywano podczas pokazów z użyciem projektorów, dzięki czemu możliwe było prezentowanie szerokiej publiczności obrazów odległych krajów, zabytków oraz kultur. Wśród właśnie tych czternastu oznaczonych płyt znajdują się najcenniejsze fotografie przedstawiające Arktykę oraz fragment katedry Notre-Dame w Paryżu. Pozostałe trzynaście szklanych płyt nie posiada zachowanych oznaczeń producenta. Ich pochodzenie nie jest obecnie znane. Warto zaznaczyć, że choć potocznie takie obiekty określa się mianem „szklanych negatywów”, w przypadku tego zbioru mamy przede wszystkim do czynienia ze szklanymi diapozytywami, czyli pozytywowymi obrazami fotograficznymi zapisanymi na szkle. Szczególną uwagę zwracają fotografie arktyczne pochodzące z zakładu E. A. Seemanna. Są to wyjątkowo cenne dokumenty ukazujące świat północnych obszarów Ziemi na początku XX wieku. Przedstawiają rozległe, surowe krajobrazy – skaliste góry, zatoki, fiordy oraz ogromne przestrzenie pokryte lodem. Jedna z fotografii ukazuje obozowisko inuickie. Wśród arktycznego krajobrazu widoczne są namioty inuickie oraz mieszkańcy tego regionu. Na pierwszym planie i w pobliżu obozu dostrzec można elementy codziennego wyposażenia. Przed jednym z namiotów znajduje się drewniana konstrukcja, na której zawieszono różnego rodzaju przedmioty – prawdopodobnie elementy odzieży, wyposażenia lub materiały pozostawione do wysuszenia. To niezwykle wartościowy obraz, ponieważ pokazuje nie tylko krajobraz Arktyki, ale przede wszystkim życie Inuitów na początku XX wieku – ich sposób organizacji obozowiska i codzienne funkcjonowanie w jednym z najbardziej wymagających środowisk naturalnych świata. Kolejne fotografie przedstawiają pokrywy lodowe Arktyki, rozległe lodowe przestrzenie oraz krajobrazy północy. Jedna z płyt ukazuje fokę odpoczywającą na tafli lodu, prawdopodobnie w rejonie Oceanu Arktycznego. Na innej fotografii widzimy dwóch Inuitów poruszających się na czółnach wśród górskiego arktycznego krajobrazu. Obraz ten stanowi wyjątkowe świadectwo sposobu przemieszczania się i życia mieszkańców północy w czasach, gdy wiele obszarów Arktyki pozostawało niemal całkowicie nieznanych Europejczykom. Wśród czternastu płyt oznaczonych nazwą E. A. Seemanna znajduje się również fotografia przedstawiająca fragment katedry Notre-Dame w Paryżu. Oprócz czternastu płyt związanych z zakładem E. A. Seemanna w zbiorze znajduje się również trzynaście szklanych fotografii bez zachowanych oznaczeń. Wśród nich znajdują się między innymi obrazy związane z rolnictwem początku XX wieku. Ukazują świat pracy, technikę oraz życie na wsi w okresie przemian gospodarczych i społecznych. Przekazany zbiór jest kolejnym przykładem wyjątkowej wartości dawnych fotografii na szkle. Wcześniej do Muzeum Historii Ziemi Kamieńskiej trafił już inny zespół szklanych płyt przedstawiających między innymi Ziemię Świętą, oraz widoki Stambułu z końca XIX i początku XX wieku. Dzisiaj tego rodzaju obiekty zachowują się stosunkowo rzadko. Szkło jest materiałem bardzo kruchym, a wiele podobnych kolekcji uległo zniszczeniu. Tym bardziej cieszy fakt, że przekazany do naszego muzeum zbiór zachował się wraz z oryginalnym pudełkiem.
Serdecznie dziękujemy panu Leszkowi Królowi za przekazanie tego niezwykłego zbioru do Muzeum Historii Ziemi Kamieńskiej. Dzięki temu kruche obrazy zapisane na szkle będą mogły zostać zachowane, zbadane i w przyszłości zaprezentowane szerokiej publiczności.
